Palabra que queda

Luís G. Tosar
Luís González Tosar RETRATO ENTRE LIÑAS

FUGAS

22 may 2015 . Actualizado a las 05:00 h.

Acabo de recibir un producto de amor, non un libro de amor. Aventuras de la palabra ven de Buenos Aires. Son os sustanciosos ensaios póstumos de Horacio Armani sobre poetas e narradores xunto coas súas experiencias como escritor, tradutor e crítico. Retallos dun home que, sobre todo, amou a beleza. Armani, compañeiro de María Esther Vázquez ao longo de case cinco décadas -ela é a artífice deste libro-, finou en maio do pasado ano. Estiveramos xuntos, no triplex, non dúplex, de Ugarteche,  barrio de Palermo -tan de meu!- moitas veces. Tiña aquel home tímido, reticente e reservado, certa predestinación á poesía desde o nacemento. Contaba que a noitiña na que veu ao mundo, nun pobo da pampa, seu avó materno saíu ao patio da casa e ollou longamente cara ao ceo estrelecido. Cando regresou ao cuarto no que descansaban nai e naipelo díxolle aos presentes: «Póñanlle Horacio, como o latino, vai ser poeta». O destino estaba marcado; foino, dos de verdade. Viviu entregado a ese «veneno lento», un «nada que ayuda», «inasible victoria» ela, a Poesía. Sabía que «millares de poetas escribieron para nada y para nadie», pero tíñao claro: «la poesía debe continuar; aunque su mismo sueño haya acabado». Desde o temperau Esta luz donde habitas (1948), ata a derradeira antoloxía persoal, El sueño de la poesía (2008), deixou unha obra coidada e nada prolífica. Unha arte, a súa, de rabiosa autenticidade, de perdas sentidas, de fondo desencanto. Falaba demorado, con fina ironía e sen pontificar, nunca sentenciaba. Escribía verso a verso as verdades da vida, cun ritmo lento e elegante, preciso, concreto: «Una piedra, un insecto y un árbol son iguales,/ tienen como una sangre que transcurre despacio/ con el tiempo y el ruído de ese tiempo». Horacio Armani, xornalista de La Nación, dende 1958 ata a xubilación, responsable do prestixioso Suplemento Literario, destacou tamén como tradutor do melloriño da lírica italiana. Aí están a Antología de la poesía italiana del XX Imágenes de Eugenio Montale. Cando preparaba este  volume, contoume María Esther, foron a Ravenna e buscaron «a ponte de madeira que leva Porto Corsini a alta mar», comezo do coñecido poema montalián. A procura foi van, sustituirána por outra de cemento armado. Visitando logo a Montale na casa do poeta, comentáronlle a desfeita: «Non se preocupen -dixo o Nobel de Literatura- quizais o de madeira non estivo nunca alí.»