O día 1 de xuño, a iso das doce da mañá, cando a presidenta do Congreso dos Deputados confirmou a vitoria de Pedro Sánchez na moción de censura, cento oitenta parlamentarios aplaudiron decontado a notificación oficial, pero aplaudírona, segundo os grupos políticos, cada un co seu nivel de entusiasmo e cada un ao seu xeito. En calquera caso, o aplauso foi máis alá da cortesía parlamentaria, incluso nos grupos políticos que non esperan moito de Pedro Sánchez, do novo presidente do Goberno.
Cómpre ter en conta o que, no seu día, dixo don Miguel de Unamuno: «¿En España, cuando se habla bien de alguien, de quién se quiere hablar mal?». Nesa sesión do Congreso, as 360 mans que aplaudían festexaban a derrota de Mariano Rajoy e o Partido Popular, sinónimos, para os corazóns que movían esas mans, da corrupción institucionalizada, tal como reza a sentenza que desencadeou este terremoto político nas Cortes: unha sentenza -cómpre dicilo- que os portavoces do PP defenderon con menos pericia da atribuíble aos vellos avogados das silveiras. Nada fai supoñer que os grupos chamados independentistas aplaudían a un político constitucionalista como Pedro Sánchez: aplaudían ao artífice formal da derrota política da peor España.
Houbo, loxicamente, aplausos afervoados, moi afervoados: os do PSOE, cálidos para Pedro Sánchez, encirrados para Rajoy. E no medio e medio deste balbordo, os 67 deputados de Unidos Podemos non só aplaudían con moito entusiasmo, senón que corearon o seu vello e fermoso aturuxo ético e mobilizador: «Sí, se puede». Teño que pensar que estaban convencidos de dúas cousas moi importantes: que a corrupción non era inexpugnable e que se abría un tempo político favorable para as concretas causas xustas da Esquerda (concretas e modestas: o segundo adxectivo é meu). Tamén teño que pensar que, mentres proferían o seu nobre aturuxo, estaban dispostos a axudaren a Pedro Sánchez con tacto e sensatez. Todo isto pensaba eu mentres oía e interpretaba ao meu xeito a fermosa música moral do optimista aturuxo «Sí, se puede». O caso foi que, cando a oín por segunda ou terceira vez, decateime de que esbagoaba. Había moitos anos que non vivía esa experiencia, porque en España, para un esquerdista radical (non extremista; radical vén de raíz), non hai moitos motivos para que esbagoen de emoción os nosos ollos. Hoxe, días despois, non sei se as miñas bágoas eran bágoas de alegría, de ledicia, e, asemade, bágoas saudosas: a saudade -dentro dun tempo- que produce un ben perdido, unha ocasión non aproveitada, unha experiencia non ben explorada. Camaradas: unídevos e medídevos.